دانلود پایان نامه ارشد: مبانی سبک زندگی اسلامی در قرآن کریم

چکیده:

 

اسلام به عنوان مجموعه ای از آموزه های وحیانی مبتنی برفطرت انسانی و برخوردار از پشتوانه عقلی و عرفانی، این قابلیت را دارد، تا در هر زمان و مکان پاسخگوی نیاز کمال خواهی و خداجویی انسان باشد.

بدون تردید مهمترین موضوع جهان هستی (موضوع تربیت انسان است، انسانی که بر آیند ملک و ملکوت است و از سابقه ازلی و لاحقه ابدی، برخوردار است؛ که او عصاره هستی است،

به لحاظ هدف الهی و غایت اقصای خود، تنها زمانی که در مقام « فی مقعد صدق عند ملیک مقتدراً» (قمر، 55)  بار یابد به آرامش و به کمال نهایی خواهد رسید.

از مهمترین رسالت امروز اندیشمندان مسلمان در حوزه آموزه های دینی و راه و روش زندگی اسلامی در قرآن که همان تعلیم و تربیت، تبیین برنامه جامع دینی، مبتنی بر قرآن کریم و مکتب اهل البیت علیهم السلام است.

بدین خاطر نقش مبانی سبک زندگی اسلامی در قرآن و حدیث ضروری، اجتناب ناپذیر  و فرصتی برای پژوهش در حوزه‌ی سبک زندگی اسلامی است.

کوشش و درک درست از مبانی سبک زندگی اسلامی که شامل اصول اعتقادی و اخلاقی و اقتصادی و فرهنگی و سیاسی و اجتماعی است در بازشناسی و استقرار ساختن بنای زندگی اسلامی بر مبنای وحیانی ضرورت این پژوهش را دو چندان می کند.

این پژوهش تلاشی برای معرفی راه و روش درست اسلامی که راه پیشوایان دین که همان صراط مستقیم است و زیر بنای اصول و فروع دینی است.

این تحقیق از چهار بخش و  نتیجه گیری تشکیل شده که بخش اول شامل کلیات، بخش دوم مربوط به سؤال اصلی یعنی مبانی سبک زندگی اسلامی از منظر از قرآن و تجزیه و تحلیل داده ها

بخش سوم مربوط به شاخصهای مبانی سبک زندگی و بخش چهارم به مباحث علل و عوامل عمل به سبک زندگی اسلامی و پیامدهای آن می پردازد.

در این تحقیق تلاش شده است که آیات مربوط به هر مبحث دسته بندی شده و به کمک روایات معصومین علیهم السلام تبیین شود که در این راه از کتاب های تفسیری و آثار صاحب نظران نیز بهره گرفته شده است .

کلید واژه ها:  مبانی، سبک زندگی، اسلامی، قرآن کریم، شاخص ها، اعتقادی، اقتصاد.

 

 

 

 

 

 

 

مقدمه

شکی نیست که سبک زندگی هر فرد و جامعه‌ای متأثر از نوع باورها (جهان‌بینی) و ارزش‌های (ایدئولوژی) حاکم بر آن فرد و جامعه است. جهان‌بینی مادی و ارزش‌های لذت‌گرایانه و سودمحورانه طبیعتاً سبک زندگی خاصی را پدید می‌آورند. همانطور که جهان‌بینی الهی و ارزش‌های کمال‌گرایانه و سعادت‌محورانه سبک خاصی از زندگی را شکل می‌دهند.

بنابراین دین در گام نخست با ارائة جهان‌بینی و ایدئولوژی ویژه‌ای زیربنای شکل‌دهی به زیست دین‌دارانه را می‌سازد. در مرحلة بعد دین با ارائة آداب و دستورالعمل‌های خاصی برای همة ابعاد زندگی انسان در حقیقت به دنبال شکل‌دهی به نوع خاصی از زیست انسانی است. دستورالعمل‌های اخلاقی و حقوقی و فقهی دین، در واقع به منظور ارائة الگویی از زیست دینی و خداپسندانه است. دستورالعمل‌هایی که در حوزة پوشش، خوراک، آرایش، رفتار با خانواده، رفتار با همسایگان، رفتار با هم‌کیشان و غیر همکیشان و تعاملات و ارتباطات بین الادیانی و بین المذاهبی در دین مطرح شده است همگی برای ساختن سبک زندگی دینی است.

تردیدی نیست که صورت زندگی کنونی ما تنها شکل ممکن و بهترین شکل موجود برای زندگی نیست. برخی از بخش‌هایی که ما آن را جزء ضروریات می‌دانیم در گذشته‌ای نه چندان دور اصلاً وجود نداشته است. بی‌گمان اشکالاتی در صورت زندگی کنونی ما هست که با برطرف کردنش معضلات فراوانی حل خواهد شد و نیز جای برخی بخش‌ها در زندگی ما خالی است که بودنش زندگی ما را بسیار بهتر می‌کند. بودن و نبودن یک بخش در زندگی ما، به عالمی بر می‌گردد که برای خود ساخته‌ایم، پاسخ‌های بنیادی ما به تعریف سعادت و انسان، و تلقی ما از مبدأ و مقصد و تصمیم‌های اجتماعی بشر در این دوره از حیات، مجموعه‌ای از امکان‌ها و عدم امکان‌ها ایجاد کرده که به ما اجازه نمی‌دهد به راحتی هر انتخابی داشته باشیم.

پژوهش کنونی تحقیقی است با عنوان « مبانی سبک زندگی اسلامی در قرآن کریم» که در آن تلاش شده است ضمن معرفی مفاهیم سبک زندگی از دیدگاه های متفاوت، شاخصه سبک زندگی اسلامی با توجه به آیات و روایات مورد بررسی و تبیین قرار گیرد، و ابعاد گسترده این فرآیند نیز در بعد عقیدتی از جمله نگرش توحیدی، اخلاق گرایی و ولایت مداری با استناد به آیات و روایات مورد کنکاش قرار گرفت.

شکی نیست که بحث داشتن سبک زندگی اسلامی در عصر کنونی که مسلمانان در آن از ارزش های دینی خود فاصله گرفته اند از چند جهت حائز اهمیت می باشد. معمولاً، سبک زندگی الگویی دارد که مشخص کنندۀ روابطی است که فرد در زندگی خود میان ارزش ها و نگرش ها و رفتارها برقرار می کند. این ارزش ها نیز شامل موضوعاتی چون ارزش شناسی و زیباشناسیِ دینی است. سبک زندگی اسلامی با توجه به سه منبع غنی: قرآن کریم و سیره پیامبر اکرم (ص)  و سیره اهل بیت (ع) نیز سرشار از آموزه های دینی و دنیوی است که در دو بعد تئوری و عملی قابل تطبیق و اجرا می باشد.

خدای بزرگ را سپاسگزارم که توفیق ویژه‌اش را نصیب بنده ساخت تا به رغم بضاعت ناچیز، با همکاری مخلصانة استادان بزرگوار و گرانمایه، پژوهش کنونی با عنوان « مبانی سبک زندگی اسلامی» را به یکی از بهترین و عزیزترین اقشار این جامعه، یعنی دانشجویان، و پژوهشگران تقدیم کنم. امیدوارم لطف الهی بر این قلم افزون شده و ضعف‌ها و کمبودهای معنوی و عملی او را در تأثیرگذاری این پژوهش دخالت ندهد.

در این پژوهش تلاش بر این است که مبانی سبک زندگی اسلامی در برخی از مهم‌ترین ابعاد زندگی اجتماعی را با استناد به آیات و روایات تبیین شود.  بدین منظور بعد از طرح برخی از مباحث مفهوم‌شناسی و مبانی اعتقادی، به توضیح سبک زندگی اسلامی در حوزه‌های «جهان بینی» ولایت مداری» و اخلاق» و آداب معاشرت» برنامه های اقتصادی»  «علم‌آموزی»، «ارتباط با دیگران»، «روابط خانوادگی» و «کسب و کار» پرداخته است.

در بخش‌هایی از این پژوهش  از همکاری مخلصانة برخی از دوستان گرانمایه‌ام استفاده برده‌ام. بن‌مایة اصلی فصل اول با عنوان «کلیات تحقیق» و همچنین قسمت‌هایی از فصل دوم با عنوان «پیشینه ی تحقیق» وفصل سوم با عنوان شاخصه های سبک زندگی اسلامی و فصل چهارم نیز محصول زحمات و ارشادات استاد راهنما دکتر سید محمد حسینی بوده است.

در پایان، بر خود لازم می‌دانم از همة عزیزانی که در به انجام رسیدن این پژوهش دخالت داشته‌اند صمیمانه سپاسگزاری کنم. به ویژه از اساتید دانشگاه علوم قرآن ایلام که با تشویق‌ها و پیگیری‌های متواضعانه و دلسوزانة خود و همچنین با تذکر نکات علمی لازم بنده را در انجام این کار مصمم‌تر کردند.

امیدوارم خوانندگان گرامی و اساتید ارجمند، ما را از راهنمایی‌های خود محروم نکنند و تذکرات آنان بتواند در ویراست‌های بعدی بر غنای این اثر بیافزاید.

حبیب محمدخانی فرد

15 / 5 / 93

 

 

 

عنوان                                                                                               صفحه

1ـ فصل اول: کلیات تحقیق 1

ـ  مقدمه: 2

 1 ـ 1 ـ بیان مسئله تحقیق 3

1 ـ 2 ـ ضرورت و اهمیت تحقیق 4

1 ـ 3 ـ پیشینه ی تحقیق: 5

1 ـ 4 ـ جنبه های جدید و نوآوری تحقیق: 7

1 ـ 5 ـ اهداف تحقیق 7

1 ـ 6 ـ سؤالات تخقیق: 8

1 ـ 7 ـ فرضیه های تحقیق: 8

1 ـ 8 ـ روش تحقیق: 8

1 ـ 9 ـ معانی مفردات و واژهای کلیدی تحقیق: 8

ـ فصل دوم: اصول و مبانی سبک زندگی اسلامی در قرآن كریم) 11

2ـ 1 ـ مبانی اعتقادی 12

2 ـ 1 ـ 1 ـ  اصل توحید 12

2 ـ 1 ـ 1 ـ 1 ـ توحید در خالقیت 15

2 ـ 1 ـ 1 ـ 2 ـ توحید در مالیکت خداوند 16

2 ـ 1 ـ 1 ـ 3 ـ توحید در ربوبیت خداوند 18

2 ـ 1 ـ 2 ـ  اصل معاد 20

2 ـ 1 ـ 3 ـ  اصل امامت و خلافت 21

2 ـ 1 ـ 4 ـ  اصل نبوت 22

2 ـ 1 ـ 5 ـ  اصل عدل 23

2 ـ 5 ـ 1 ـ  عدل تکوینی 23

2 ـ 5 ـ 2 ـ  عدل تشریعی: 24

2 ـ 5 ـ 3 ـ  عدل جزائی: 24

2  ـ 2 ـ مبانی انسان شناسی 24

2  ـ 2 ـ 1 ـ هدفدار بودن انسان 24

2  ـ 2 ـ 2 ـ خلافت و جانشینی انسان 25

2  ـ 2 ـ 3 ـ هدفمندی آفرینش 27

2  ـ 3 ـ 4 ـ اختیار 27

2  ـ 2 ـ 5 ـ معرفت‌پذیری انسان 29

2  ـ 2 ـ 6 ـ گرایش فطری انسان 30

2  ـ 2 ـ 7 ـ حقیقت خُلقی و خَلقی انسان 31

2  ـ 2 ـ 8 ـ عقل گرایی (تعقل ورزی) 32

2 ـ 3 ـ مبنای اجتماعی 34

2 ـ 3 ـ 1 ـ اصل عدالت 35

2 ـ 3 ـ 2 ـ اصل مسؤلیت پذیری 37

2 ـ 3 ـ 3ـ اصل امر به معروف و نهی از منكر 37

 

برای دانلود متن کامل پایان نامه ها اینجا کلیک کنید

2 ـ 3 ـ 4 ـ اصل آزمایش و ابتلاء 37

2 ـ 3 ـ 5 ـ عدالت اجتماعی در سایه قوانین اسلامی 38

2 ـ 4 ـ مبانی اخلاقی 38

2 ـ 4 ـ 1 ـ اصل تلازم سلوك زندگی و تجرّد روحانی 40

2 ـ 4 ـ 2 ـ بسط معیشت، مایه حقارت، نه پایه سعادت 40

2 ـ 4 ـ 3 ـ توجه به تفاوت اخلاقِ سلوک با نظم مادّی 41

2 ـ 5 ـ مبانی اقتصادی 41

2 ـ 5 ـ 1 ـ اصل دوری از اسراف 41

2 ـ 5 ـ 2 ـ اصل انفاق 42

2 ـ 5 ـ 3 ـ تشویق به انفاق 42

2 ـ 5 ـ 4 ـ توزیع ثروت:…………………………. 43

2 ـ 5 ـ 5 ـ هدف از توزیع………………………… 44

2 ـ 6 ـ  مبانی اقتصاد و عدالت اجتماعی در سبک زندگی اسلامی 45

2 ـ 6 ـ  1 ـ  اصل توزیع عادلانه ثروت………………. 45

2 ـ 6 ـ  2 ـ  نهی از خوردن اموال دیگران…………… 46

2 ـ 6 ـ  3 ـ  نهی از ربا………………………… 47

2 ـ 6 ـ  4 ـ  نهی از خورن اموال دیگران و حاکمیت ظالمان 47

2 ـ 6 ـ  5 ـ  خالی بودن معاملات بانکی از اکل مال به باطل 47

2 ـ 6 ـ  6 ـ  برتری زکات بر ربا………………….. 48

2 ـ 6 ـ  7 ـ  برتری جهاد بر جمع اموال…………….. 48

2 ـ 6 ـ  8 ـ  جمع کردن ثروت هدف نیست……………… 48

فصل سوم.. شاخصه های سبک زندگی اسلامی .50

ـ پیشگفتار:……………………………………. 51

3 ـ 1 ـ نقش. جهان‌بینی الهی در تدوین سبک زندگی اسلامی 51

3 ـ 1 ـ 1 ـ  تعریف شاخص 54

3 ـ 1 ـ 2 ـ  زندگی دنیوی، ابزاری برای نیل به زندگی اخروی 55

3 ـ 1 ـ 3 ـ  یاد خدا: عامل خوشی و سعادت زندگی 55

3 ـ 1 ـ 4 ـ بازیچه و بی‌ارزش انگاشتن زندگی مادی دنیوی 56

3 ـ 1 ـ 5 ـ متأثر بودن خوشی و ناخوشی «زندگی» از عوامل غیر مادی 57

3 ـ 1 ـ 6 ـ. پرهیز از دلبستگی و توجه افراطی به زندگی دنیوی: 57

3 ـ 1 ـ 7 ـ  بهره‌گیری بیش از حد کفاف، عامل تباهی زندگی:: 59

3 ـ 1 ـ 8 ـ هر زیستنی زندگی نیست: 59

3 ـ 1 ـ 9 ـ رفاه‌زدگی خط قرمز زندگی 60

3 ـ 1 ـ 10 ـ مذمت دلبستگی و فریفته شدن به زینت‌ها و جاذبه­های مادی زندگی 61

3 ـ 1 ـ  11 ـ دوری از صاحبان نگاه ناصواب به زندگی:…. 62

3 ـ 1 ـ 12ـ ولایت مداری الهی: 62

3 ـ 2 ـ شاخصه های اخلاقی- اجتماعی سبک زندگی اسلامی…… 63

3 ـ 2 ـ 1ـ اخلاق محوری: 63

3 ـ 2 ـ 2 ـ عفو و گذشت: 64

3 ـ 2 ـ 3 ـ اصلاح بین مردم: 64

3 ـ 2 ـ 4 ـ عشق و علاقه به دیگران بخاطر خدا 65

3 ـ 2 ـ 5 ـ انجام دادن فریضه امر به معروف و نهی از منکر 66

3 ـ 2 ـ 6 ـ صله رحم و احسان به پدر و مادر و خویشاوندان 68

3 ـ 2 ـ 7 ـ رعایت حقوق همسایگی 71

3 ـ 2 ـ 8 ـ توصیه به ((حسن جوار)) 72

3 ـ 3 ـ  شاخصه های اقتصادی 73

3 ـ 3 ـ  1 ـ اصول اقتصادی سبک زندگی اسلامی در قرآن کریم 73

3 ـ 3 ـ  2 ـ اهمیت اقتصاد در عرصه زندگی…………… 77

3 ـ 3 ـ  3 ـ نظام اقتصادی اسلامی 78

3 ـ 3 ـ  4 ـ نگرش دینی به اقتصاد 79

3 ـ 3 ـ  5 ـ جایگاه اقتصاد اسلامی 80

3 ـ 3 ـ  6 ـ فقر پدیده ای عارضی 80

3 ـ 3 ـ  7 ـ انحطاط اقتصادی 82

3 ـ 3 ـ  8 ـ موارد توزیع 82

3 ـ 3 ـ  9 ـ هدف مصرف : 83

3 ـ 3 ـ  10 ـ آداب خوردن و نوشیدن در سبک زندگی اسلامی 84

3 ـ 3 ـ  11 ـ برخی آداب غذا خوردن 84

3 ـ 3 ـ  12 ـ پرخوری 88

3 ـ 3 ـ  13 ـ لباس و پوشش 89

3 ـ 3 ـ  14 ـ نهی از برهنگی 89

3 ـ 3 ـ  15ـ آداب پوشش 90

3 ـ 3 ـ  16 ـ پوشش های پسندیده 90

3 ـ 3 ـ  17 ـ پوشش های ناپسند 91

3 ـ 3 ـ  18 ـ لباس شهرت 91

3 ـ 3 ـ  19 ـ زینت و آراستگی 92

3 ـ 3 ـ  20 ـ اصلاح و پیرایش 93

3 ـ 3 ـ  21 ـ مسکن و امکانات زندگی 94

3 ـ 3 ـ  22 ـ ویژگی های مسکن و مرکب 95

ـ فصل چهارم: علل و عوامل عمل به سبک زندگی اسلامی 97

4 ـ 1 ـ عوامل فردی و درونی 98

4 ـ 1 ـ 1 ـ  نصیحت پذیری 98

4 ـ 1 ـ 2 ـ  دوری گزیدن از شرک به خدا 99

4 ـ 1 ـ 2 ـ  1 ـ پیامدهای شرک به خدا 99

4 ـ 1 ـ 4 ـ  احترام به والدین 101

4 ـ 1 ـ 5 ـ  شكر خداوند 102

4 ـ 1 ـ 6 ـ  متابعت از راه پیشوایان دین 102

4 ـ 1 ـ 7 ـ  برپا داشتن نماز 103

4 ـ 1 ـ 8 ـ  مهربان بودن با دیگران و دوری از غرور 103

4 ـ 1 ـ 9 ـ  میانه روی و داشتن اعتدال 104

4 ـ 1 ـ 10 ـ  تفكر و تدبر 105

4 ـ 1 ـ 10 ـ  1 ـ تدبر و تدبیر در امور 106

4 ـ 1 ـ 11 ـ  پرهیز از تكلّف 106

4 ـ 1 ـ 12 ـ  یادگیری و دانش اندوزی 107

4 ـ 1 ـ 12 ـ 1 ـ  فضیلت تعلیم و تعلم 108

4 ـ 1 ـ 12 ـ 2  یادگیری علوم مورد نیاز 109

4 ـ 1 ـ 13 ـ  حفظ تن و حرمت اضرار به نفس 110

4 ـ 1 ـ 14 ـ  نظافت و بهداشت 110

4 ـ 1 ـ 14 ـ 1 بهداشت دهان و دندان 112

4 ـ 1 ـ 14 ـ 2 ـ  نظافت و بهداشت در جمعه 112

4 ـ 1 ـ 14 ـ 3 ـ  بهداشت روان 113

4 ـ 1 ـ 14 ـ 4 ـ  بهداشت دل (قلب) 114

4 ـ 1 ـ 14 ـ 6 ـ  عوامل بیماری و مرگ دل 115

4 ـ 2 ـ علل و عوامل عمل به سبک زندگی اسلامی در حیطه خانواده 116

4 ـ 2 ـ 1 ـ  ایمان و فضیلت گرایی اعضای خانواده: 118

4 ـ 2 ـ 2 ـ  وجود عشق، مهر و محبت میان اعضای خانواده: 118

4 ـ 2 ـ 3 ـ  آشنایی کامل اعضای خانواده با حقوق و وظایف خود 120

4 ـ 2 ـ 3 ـ  1 ـ حق والدین بر فرزندان 120

4 ـ 2 ـ 3 ـ  2 ـ حق فرزندان بر والدین: 121

4 ـ 2 ـ 3 ـ  3 ـ وظیفه ی هر یک از زن و مرد نسبت به کل خانواده 122

4 ـ 2 ـ 2 ـ  مهمترین وظایف متقابل همسران 123

4 ـ 2 ـ 2 ـ  1 ـ مهرورزی……………………….. 123

4 ـ 2 ـ 2 ـ  2 ـ همدلی و همراهی 124

4 ـ 2 ـ 2 ـ  3 ـ تفاهم و همکاری میان اعضای خانواده… 124

4 ـ 2 ـ 2 ـ 4 ـ هم غذا شدن با خانواده……………. 125

4 ـ 2 ـ 2 ـ 5 ـ ارزش وجودی همسر…………………. 125

4 ـ 2 ـ 2 ـ 6 ـ هزینه های جاری زندگی 127

4 ـ 2 ـ 3 ـ لزوم اجتماع مومنان 128

4-2-3-1-حقوق برادران دینی 128

4 ـ 2 ـ 4 ـ اهمیت اطعام مومن 129

4 ـ 2 ـ 5 ـ تعامل با فاسقان 129

4 ـ 2 ـ 6 ـ  تعامل با متظاهران به اسلام 130

4 ـ 2 ـ 7 ـ موحّدان (اهل کتاب) 130

4 ـ 2 ـ 8 ـ قانون عمومی ارتباط 131

4 ـ 2 ـ 9 ـ نیکی عدالت ورزانه به اهل کتاب 132

4 ـ 3 ـ اهمیت كار و تلاش 132

4 ـ 3 ـ 1 ـ وجود روحیه ی صبر و پایداری و متانت در فراز و فرودهای زندگی 133

4 ـ 3 ـ 2 ـ برخورداری از روحیه ی گذشت و بزرگواری و تقویت آن: 134

4 ـ 3 ـ 3 ـ حاکمیت صداقت در فضای خانواده 134

4 ـ 3 ـ 4 ـ مدیریت و برنامه ریزی صحیح در خانواده 134

4 ـ 3 ـ 5 ـ رعایت اخلاق نیکو و رعایت ادب و احترام متقابل در خانواده 135

4 ـ 3 ـ 6 ـ وجود اعتماد در خانواده و پرهیز از سوء ظن 136

4 ـ 3 ـ 7 ـ پرهیز از آفت حسد 137

4 ـ 3 ـ 8 ـ وفاداری اعضای خانواده نسبت به یکدیگر 138

ـ فصل پنجم 140

5 ـ 1 ـ نتیجه گیری 141

ـ منابع تحقیق 146

ـ چکیده انگلیسی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل اول

كلیات تحقیق

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


ـ مقدمه

تحقیق کنونی پژوهشی است با عنوان « مبانی سبک زندگی اسلامی در قرآن کریم» که در آن تلاش شده است اصول و مبانی طراحی شده سبک مطلوب زندگی  اسلامی از سوی قرآن و برخی روایات با توجه به شاخصه های در نظر گرفته شده در آموزه های دینی، مورد بررسی و تبیین واقع شود. تحقیق کنونی که دایره آن به وسعت تمام ابعاد زندگی است در حیطه های متعدد رفتارهای فردی و اجتماعی قابل تطبیق و اجرا می باشد؛ زیرا قرآن کریم در آموزه های خود تمام راهکارهای مناسب جهت تدارک یک زندگی مطلوب در ابعاد مختلف در اختیار انسان ها نهاده و آنها را به پیروی از این تعالیم دستور داده است. رسولان و پیشوایان حق نیز در طول دوره مختلف زندگی جامعه بشریت، تلاش نمودند سفارش های آسمانی را مد نظر خود قرار داده و به پیروان خود نیز گوشزد نمایند. آنچه در این تحقیق بیشتر مد نطر می باشد، تبیین مبانی و معرفی شاخصه های سبک زندگی اسلامی است که در جنبه های متعدد دین شناسی، خدا شناسی، مردم شناسی، فعالیت اجتماعی  در فرآیندهای شناختی و ارزشی و اخلاقی نیز قابل بررسی می باشد.

شکی نیست که قرآن کریم، کتاب آسمانی کامل و دستور زندگی کل بشریت، تمام جنبه های زندگی انسان را در بعد فردی و اجتماعی، اقتصادی، نظامی و ….، در نظر گرفته و راهکارهای مناسبی نیز جهت بهبود بخشی به فراز و نشیب های زندگی تدوین نموده است. این کتاب مقدس در قالب امر و نهی، برنامه های زندگی انسان را جهت بخشیده و از انسان خواسته است که طبق برنامه های تدوین شده، از یک سبک زندگی مناسب تبعیت و برخوردار باشند.

از سبک زندگی تاکنون تعاریف متعدد و متفاوتی از سوی روشنفکران، جامعه شناسان ارائه شده است.

مفهوم «سبک زندگی» از جمله مفاهیم علوم اجتماعی و علم جامعه شناسی و مردم شناسی است که در دهه اخیر بسیار مورد توجه دانشمندان علوم اجتماعی و مدیران فرهنگی و دین شناسان جامعه قرار گرفته است. سبک زندگی معنایی است که از به هم تنیدگی و پیوند و نظام وارگی و شبکه ای بودن عوامل متعددی که در شیوه های زندگی یا اقلیم های زیستن انسان تأثیر می گذارند، به وجود آمده است.

سبک زندگی اسلامی از حوزه های متعدد دینی و اجتماعی قابل تعریف و بررسی می باشد. در حوزه مطالعات فرهنگی، سبك زندگی مجموعه رفتارها و الگوهای كنش‌ هر فرد است كه به ابعاد هنجاری و معنایی زندگی اجتماعی نظر داشته باشد. طبیعی است بر اساس چنین رویكردی، سبك زندگی افزون بر اینكه بر ماهیت و محتوای خاص تعاملات و كنش­های اشخاص در هر جامعه دلالت دارد و بیانگر اغراض، نیات، معانی و تفسیرهای فرد در جریان عمل روزمره و زندگی روزانه است، نشان­دهنده كمّ و كیف نظام باورها و ارزش‌های افراد نیز خواهد بود. بدین ترتیب، از سبك زندگی، مجموعه ­ای از الگوها و عناصر رفتاری نظام­مند و مرتبط اراده می­شود كه یك كل متمایز از كل­های دیگر را پدید می­آورد. البته چنین برداشتی از مفهوم سبك زندگی افزون بر اینكه پشتیبانی آخرین و جدیدترین دیدگاه­های صاحب­نظران این عرصه را به همراه دارد، از قابلیت خوبی برای بومی‌سازی مفهوم سبك زندگی بر اساس اقتضائات جامعه ایرانی ـ اسلامی برخوردار است.

تحقیق کنونی که یک پژوهش دینی قرآنی است و قصد دارد سبک زندگی را از این دیدگاه بررسی و معرفی نماید، با توجه به محتوای تحقیق مشتمل بر 4 فصل مرتبط می باشد: در فصل اول کلیات تحقیق از جمله بیان مسئله و پیشینه‌ی تحقیق و اهداف و فرضیه‌ها نیز مورد برسی قرار خواهد گرفت. در فصل دوم مباحثی از قبیل تعریف و مفهوم سبک زندگی اسلامی از جهات متعدد مورد تبیین قرار گرفت.

در فصل سوم مهمترین شاخصه هی سبک زندگی اسلامی در سه محور اعتقادی واخلاقی و اقتصادی با زیر بخش های مناسب خود با استناد به آیات و روایات بررسی شد. در فصل چهارم، عوامل و علل گرایش به سبک زندگی در دو بعد فردی و اجتماعی با استناد به آیات و برخی روایات مورد کنکاش قرار گرفت. در این پژوهش سعی شده است

دانلود پایان نامه ارشد:مبانی قر آنی كرامات اولیاء

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب
مقدمات… 1

پیش‌گفتار. 2

طرح مسئله. 4

اهمیت و ضرورت پژوهش…. 5

پیشینه‌ی پژوهش…. 7

قلمرو و دامنه‌ی پژوهش…. 10

روش پژوهش حاضر. 11

بخش یكم: بررسی‌های مفهومی و دیدگاه‌ها در مورد كرامات اولیا

گفتار نخست: درباره‌ی كرامت… 14

1.واژه‌شناسی كرامت… 15

اصطلاح‌شناسی كرامت و امور خارق عادت… 15
نگاهی به گونه‌های امور خارق عادت و كرامت… 17
جدایی كرامت از «معجزه» و «إرهاص». 18
در هم آمیختن «كشف» و «شهود» با كرامت… 21
گسست كرامت از «سحر» و «شعبده» و «استدراج». 23
ایضاح مفهومی حقیقت قرب فرائض و نوافل و تبیین كارایی آن دو در كرامات اولیا 25
نتیجه و ره‌آورد گفتار: 29

گفتار دوم: درباره‌ی ولیّ.. 30

واژه‌شناسی ولیّ.. 31
مفهوم‌شناسی ولیّ.. 32
گونه‌های ولایت… 34
پله‌های ولایت… 37
پیوند و گسست «ولایت» با «نبوت» و «رسالت». 40
5-1. پیوستگی «ولیّ» با «نبیّ» و «رسول». 40

5-2. گسست «ولایت» از «نبوت» و «رسالت». 41

نتیجه‌ و ره‌آورد گفتار: 43

گفتار سوم: دیدگاه‌های درباره ی كرامات اولیا 44

دیدگاه متكلمان. 45
دیدگاه فیلسوفان. 47
2-1. فیلسوفان سینوی.. 48

2-2. فیلسوفان اشراقی.. 50

2-3. فیلسوفان صدرایی.. 51

دیدگاه عارفان. 52
نظرگاه مخالفان. 53
نتیجه و ره‌آورد گفتار: 55

بخش دوم: بررسی‌های قرآنی كرامات اولیا

گفتار نخست: گونه‌شناسی قرآنی امور معجزه‌گونه و خارق عادت قرآنی  با دو روی‌كرد  57

روی‌كرد نخست: گونه‌های خوارق قرآنی.. 59

فهرست گونه‌شناسی قرآنی خوارق عادات: 60

رهایی دادن اولیای الهی از بند مكرهای دشمنان خدا 61
1-1. داستان‌های اعجاب‌آور كشتی نوح(علیه السلام) 61

1-2. آتش نمرود و گلستان خلیل(علیه السلام) 62

1-3. گذر كردن موسای كلیم(علیه السلام) از میان دریا 63

آگهی از غیب و اشراف بر ضمایر. 63
زنده كردن مردگان. 64
دیدار و گفت‌وشنود فراحسی.. 64
4-1. فرشته‌دیداری.. 64

4-1-1. ابراهیم(علیه السلام) و مهمانان غیرعادی.. 64

4-1-2. زكریا(علیه السلام) و كروبیان. 65

4-1-3. حضرت مریم(علیها السلام) و فرستادگان الهی.. 65

4-2. شنود صدای خدا 66

4-2-1.سخن گفتن خدا با موسی(علیه السلام) با صدایی از میانه‌ی درخت… 66

فرزند دار شدن معجزه آسا 67
5-1. فرزنددار شدن معجزه‌آسا در پیریِ مرد (ابراهیم(علیه السلام)) و نازایی همسر. 67

5-2. تولد دور از انتظار حضرت یحیی(علیه السلام) 67

5-3. فرزند دار شدن مریم(علیها السلام) بی‌هیچ همسری.. 67

پیش‌بینی‌ها 68
6-1. پیش‌بینی هلاكت دشمنان خدا 68

6-2. پیش‌بینی حضرت عیسی(علیه السلام) از آمدن پیامبری پس از خود با نام و نشان. 68

6-3. پیش‌گویی كتاب رسول گرامی اسلام(صلی الله علیه و آله) 69

6-4. پیش بینی حضرت لوط(علیه السلام) در فریادرسی نهانی خداوند از وی در برابر ناپاكی مردمان. 69

درمان بیماران به‌گونه فراعادی.. 69
7-1. شفای بیماران بی‌علاج.. 69

7-2. درمان بیماری از دور. 70

خلق و ایجاد. 70
8-1. خلق ‌شتر از سوی صالح(علیه السلام) 70

8-2. از گِل، پرنده ساختن عیسای مسیح (علیه السلام) 71

دست‌های پنهان در هنگام نیاز اولیای خدا 72
9-1. نادیده شدن برگزیده‌ی خدا با پوشش تار عنكبوت.. 72

9-2. كمك فرشتگان در نبردهای نابرابر. 72

9-2-1. در هم كوباندن لشكری با مشتی از خاك… 72

9-2-2. دست‌های غیب در گاه نیاز لشكر خدا با یاری‌رسانی فرشتگان در نبردهای نابرابر. 73

9-3. باز شدن درهای كاخ برای یوسف(علیه السلام) 73

بیدار شدن پس از صدها سال خفتن.. 73
زنده شدن انسانی، سالیان دراز پس از مرگ… 74
گرفتن سفره و غذای آسمانی از نهان. 75
12-1. فرو فرستادن خوردنی‌ها از آسمان برای یك قوم. 76

12-2. مائده‌ی خدا آسمانی به دعای عیسی(علیه السلام)‌ برای مردم. 76

12-3. سفره‌ی آسمانی برای حضرت مریم(علیها السلام) 77

سخن گفتن كودك… 77
13-1. سخن گفتن حضرت عیسی(علیه السلام) در كودكی.. 78

13-2. شهادت نوزادی در دفاع از یوسف(علیه السلام) 78

تولد فرزند از بانویی، بی‌واسطه‌ی مرد. 78
تبدیل چیزی به چیز دیگر. 79
در خواست عذاب از ولیّ خدا و فروفرستادن آن. 80
خواب‌های راستین.. 80
17-1. خواب یوسف(علیه السلام)در كودكی.. 80

17-2. تعبیر خواب یوسف(علیه السلام) برای هم‌زندانی‌هایش در زندان. 81

17-3. بازخوانی خواب پادشاه از سوی یوسف(علیه السلام) درباره‌ی آینده‌ی مصر. 81

جوشیدن شگفت‌انگیز آب از زمین.. 82
18-1.حیرت‌آوری در رهایی پیامبری شكیبا، حضرت ایوب(علیه السلام) 82

18-2. فواره كردن آب از تنور. 82

18-3. جوشش آب از صخره ای خشك با وارد كردن و زدن عصا بر آن. 82

انجام كاری زمان‌بر، در اندك زمان. 83
آگاهی از غیب… 83
20-1. پیش‌بینی پیامبران الهی از رخ‌دادهای آینده 84

20-2. الهام خداوندی به مادر حضرت موسی(علیه السلام) 84

20-3. حضرت خضر(علیه السلام)، كارهای عجیبش و آگاهی دادن از غیب.. 85

برآورده شدن دعا 86
21-1. استجابت دعای حضرت لوط(علیه السلام) به‌گونه‌ای شگفت.. 86

21-2. برآورده شدن دعای حضرت زكریا(علیه السلام) 86

زندگی در شكم ماهی.. 87
نجات اولیای خدا از عذاب های همه‌گیر. 88
تسخیر موجودات… 88
24-1. تسخیر جن.. 88

24-2. تسخیر حیوانات به‌ دست سلیمان(علیه السلام) 89

24-3. تسخیر كوه توسط حضرت داود(علیه السلام) و نیروی شگرفش… 90

24-4. تسخیر و هم‌نوایی مرغان هوا با داود(علیه السلام) 91

24-5. تسخیر باد. 91

نرم شدن آهن در دستان ولیّ خدا 92
شگفتی‌هایی از برخی حیوانات… 92
26-1. كارهای شگفت هدهد. 92

26-2. بازماندن سگ اصحاب كهف پس از صدها سال. 93

26-3. كار شگفت‌انگیز پرندگان در زمین‌گیر كردن اصحاب فیل.. 93

اعجاب‌آوری كوه و درخت… 93
27-1. شنود صدا از كوه از سوی موسای كلیم(علیه السلام) 94

27-2. دیدن آتش از درخت و تكلم با خدا 94

شكافت دریا 95
درخشش دست… 95
از میان رفتن كارایی یك افزار. 96
30-1. نبریدن كارد در قربانی كردن اسماعیل(علیه السلام) 96

عروج به آسمان‌ها و عوالم غیب… 97
31-1. عروج حضرت عیسی علیه السلام به آسمان(علیه السلام) 97

31-2. معراج حضرت رسول(صلی الله علیه و آله)، فوق شگفتی‌ای از پیامبر اسلام. 97

روی‌كرد دوم: صنف‌شناسی قرآنی دارندگان امور خارق عادت… 101

فهرست صنف‌شناسی قرآنی دارندگان خوارق: 102

نتیجه و ره‌آورد گفتار: 103

 

برای دانلود متن کامل پایان نامه ها اینجا کلیک کنید

گفتار دوم: بازیابی مفهومی و بررسی‌هایی درباره‌ی مفهوم كرامت و ولیّ در قرآن  105

واژه‌شناسی كرامت در قرآن. 106
واژه‌شناسی ولیّ و ولایت در قرآن كریم. 108
درنگی در پیشینه‌ی چالشی به نام كرامت‌خواهی و چگونگی برخورد قرآن‌كریم با آن. 109
اندیشه‌ی قرآن در امكان و وقوع كرامت… 111
كرامت و قاعده‌ی علیت، در قرآن. 112
5-1. فاعل كرامت از دید قرآن كریم. 115

توحید افعالی و تصرف ولی در پرتو ولایت تكوینی او در قرآن. 120
6-1. بررسی آیات قرآن درباره صفت فعلی ولایت… 121

6-1-1. آیاتی كه ولایت را برای خدا ثابت می‌کند. 121

6-1-2. آیاتی كه ولایت را از غیر خدا سلب می‌کند. 121

6-1-3. آیاتی كه ولایت را مختص خدا می‌دانند. 122

6-1-4. آیاتی كه حاكمیت و حكم را مختص خدا می‌داند. 122

جستاری در ولایت غیر خدا 123
7-1. گونه‌های ولایت دینی در قرآن. 123

7-2. ولایت رسول خدا و اوصیای ایشان. 124

7-3. ولایت طاغوت و شیطان بر كافران. 124

ولایت پاداشی.. 125
توحیدْمحوری قرآن و نگاه‌داشت فاصله میان مقام الوهیت(خالق) و جایگاه ولایت(مخلوق) 126
نتیجه و ره‌آورد گفتار: 129

گفتار سوم: بررسی زمینه‌های تحقق ولایت تكوینی و تصرفات اولیا، در قرآن. 131

1.عبودیت… 133

1-1. واژه و معناشناسی «عَبْد». 133

1-2. عبودیت در قرآن. 133

1-3. فراگیر بودن معنای عبودیت در قرآن. 135

1-4. ظهور آثار قرب به حق(نوافل و فرائض) از نگاه قرآن. 136

معرفت شهودی.. 138
2-1. بخشی از دانش كتاب «علم من الكتاب». 139

2-2. همه‌ی دانش كتاب «علم الكتاب». 143

2-3. تعلیم اسمای الهی به دست خدا 147

2-3-1. تحلیل فضای گفت‌وشنود خدا و فرشته‌ها 148

2-3-2. بررسی كیستی آموزگار اسمای الهی و دانش‌اندوز ره‌یافته به ساحت حق.. 149

2-3-3. چیستی جنس تعلیم. 149

2-3-4. ایضاح چگونگی تعلیم. 149

2-3-5. تعیین حجم داده‌ها در آموزش الهی.. 150

2-3-6. تحلیل مورد تعلیم. 151

2-3-7. توصیف مراد از اسمای حسنی.. 154

2-3-8. بیان پیوند آدمی(ولیّ خدا) با اسمای حسنای خداوند. 157

2-3-9. حقیقت و كاركرد اسم اعظم. 158

خلافت الهی.. 162
3-1. واژه و معناشناسی خلافت… 162

3-2. ضرورت وجود خلیفه‌ی خدا در عالم. 164

3-3. معنای خلافت خدا در عین حضور خداوند. 164

3-4. مصداق جانشینی آدمی و مقصود از مستخلف‌عنه. 167

3-5. درجات خلافت الهی.. 168

3-6. گستره‌ی جانشینی آدمی.. 172

نتیجه و ره‌آورد گفتار: 174

كتاب‌نامه. 177

چكیده:
كرامات اولیا، امری است كه گرچه در عرفان از ارزش معرفتی چندانی برخوردارنیست، اما گویا مسئله‌ای است كه هماره عرفان را دست‌خوش دشواری‌های بسیار نموده است. حرف نهایی در مبانی این مسئله را باید از دهان قرآن و زبان سنت شنید.

كرامت، مفهومی هم‌زاد با معجزه و ولایت، مقامی فراتر از نبوت است و هر كدام با خرده‌كاری‌های خود با اینکه در بیشتر نگاشته‌های عرفانی، بابی را به خود اختصاص داده‌اند اما بدین بخش از جستار یعنی «مبانی قرآنی» آن پرداخته نشده است. فاعل كرامت، عارفِ به ولایت رسیده در سفر دوم از چهار سفر روحی است اما نه به‌گونه­ی مستقل و از خویش، كه به حكم و قدرتی كه موهوب خداوندی است. معجزه از پیامبر صادر می­شود و همراه با تحدی است اما كرامت از ولیّ خدا صادر می­گردد و مبارزه‌ای فرانمی‌خواند. فی‌الجمله، عارفان و فیلسوفان و متكلمان مذاهب مختلف اسلامی، این امر را پذیرفته‌اند. پایه‌ها و پله‌های نردبان رسیدن به این نیروی تكوینی در قرآن كریم عبودیت به معنای فراگیرش، و معرفتی است ره­آورد آن بندگی، كه به نام بخشی از دانش كتاب، همه­ی علم كتاب و اسمای خداوندی بدان اشارت رفت. این نردبان او را به قرب حق شكوه می‌دهد، سالك را به جایگاه ولایت تكوینی – و نیز تشریعی- بار می‌دهد. وی را مجرای فعل حق در میان خلق و بر خلق می‌کند و بنده­ی صاحبِ ولایت، در این صورت توانا بر انجام كار خارق عادت می‌شود. آن‌گاه است كه او خلیفه، و خداوند بلندمرتبه، مستخلف‌عنه است. انجام كار خارق عادت از دید قرآن شدنی است بلكه این كتاب سترگ، نمونه‌های پرشماری با گونه‌های مختلف را در خود گنجانده است اما همه را به اذن حق می‌داند و توحید و فاصله­ی میان خالق و مخلوق را به كم‌تر از بی‌كران نمی‌شناسد. مخْلص سخن اینکه قرآن سازوكاری دست می‌دهد تا دیگران هم بكنند آنچه مسیحا می‌كرد، گرچه كه در هیچ جای قرآن هرگز كرامتی را از نگاه معرفتی به سنجه نگذاشته است. این‌ها و ریزه‌كاری‌های میان گفتارها كه همه، پرسش‌هایش به پیش‌گاه وحی برده شده و در بضاعت نگارنده، پاسخ خود را یافته است چیزی است كه پژوهش پیش‌ رو را تك‌نگاری در این موضوع گردانیده است.

كلید واژه‌ها: كرامت، ولایت، ولی، عبودیت، بخشی از دانش كتاب، دانش همه­ی كتاب، آموختن اسما، خلافت، گونه­های خرق عادت.

پیش‌گفتار
با عنایت به اینكه برخی از سخنانی را كه در پیش‌گفتار یادرآور می‌شویم در لابه‌لای مطالب پیشین رفته است مقدمه، با شمارش نكاتی چند پیش‌كش می‌شود.

دانلود پایان نامه ارشد:ماهیت حقوقی تبدیل تعهد

واژگان کلیدی:تبدیل تعهد،عقد،قراداد،ماهیت حقوقی.

 

فهرست مطالب

چکیده

مقدمه

بیان مساله

تعریف تعهد و ارکان آن

تعریف تبدیل تعهد

ماهیت حقوقی و ویژگی تبدیل تعهد

اقسام تبدیل تعهد

1-تبدیل تعهد به اعتبار تبدیل موضوع تعهد

2-تبدیل تعهد به اعتبار تبدیل سبب تعهد

3-تبدیل تعهد به اعتبار تبدیل مدیون

4-تبدیل تعهد به اعتیار تبدیل داین

آثار تبدیل تعهد

نتیجه گیری

پیشنهادات

 

مقدمه

 

امروزه هر کس عرصه داد و ستدهای تجاری از حجرات ساده بازار و بنگاه های معاملاتی تا ابر شرکت های عمده اقتصادی به علت نوسانات شدید اقتصادی و افزایش و کاهش مکرر نرخ کالا و خدمات نیازمند تعدیل قرارداد می باشند. یکی از مباحث مرتبط با تعدیل قراداد تبدیل تعهد می باشد با این تفاوت که در تبدیل تعهد موضوع تغییر جوهری و ذاتی یافته در حالی که در تعدیل قرارداد موضوع تغییر جوهری نمی یابد.

در فقه اسلامی فقها باب خاصی را به تبدیل تعهد اختصاص داده اند ولی در عین حال فقه شیعه تبدیل تعهد را منع نمی کند. انتقال دین و طلب که از مصادیق تبدیل تعهد می باشد در فقه مورد بحث قرار نگرفته است،هر چند از دیرباز فقها تعهد را تحت عنوان های شناخته شده ای مانند ضمان و حواله قابل انتقال می دانستند.در قانون مدنی نیز، تبدیل تعهد در بند 4 ماده 264 یکی از اسباب سقوط تعهدات آمده است،ماده مذکور از ماده 1234 قانون مدنی فرانسه که 9 سبب را برای سقوط تعهدات پیش بینی کرده اقتباس شده است.

 

 

برای دانلود متن کامل پایان نامه ها اینجا کلیک کنید

بیان مساله

به نظر نویسندگان حقوقی،تبدیل تعهد به دو سمت کاملا متفاوت معطوف شده است،گروه کثیری از آنها معتقدند تبدیل تعهد موجب زوال تعهد اصلی و ایجاد تعهد دیگری به جای آن است که شیوه استدلالشان با بیان سنتی تبدیل تعهد در حقوق رم منطبق می باشد.اصولا فلسفه تبدیل تعهد در حقوق روم رها ساختن تعهد از قیذ رابطه شخصی طرفین آن بوده است ولی چون تعهد در حقوق روم قابل تغییر و انتقال نبود،لذا تبدیل تعهد را این گونه توجیه می کردند:1-تعد سابق ساقط می شود.2-تعهد دیگری ایجاد می شود تا جایگزین آن گردد.این تحلیل حقوقدانان رومی باعث شد تا از ایراد مربوط به تغییر تعهد جلوگیری شود در حالی که قصد مشترک طرفین و نیز واقعیت خارجی چنین نیست.در مقابل عده ای دیگر از حقوقدانان معتقدند تبدیل تعهد نه در زمره سقوط تعهدات که در ردیف تحول تعهد قرار گرفته و موجب انتقال تعهد می گردد.این گروه با پذیرفتن

پایان نامه کارشناسی ارشد برقانتقال سهامشکل شناختیبازاریابیپایان نامه ارشد پلیمرقیمت ورودیپایان نامه مهندسی مکانیکحمایت حقوقیمیل دریاییتحول شناختیابعاد شخصیتپایان نامه ارشد کامپیوترپایان نامه مهندسی عمرانبازدارندهسند رسمیتسهیم دانشمدیریت زماننیم پهلویپایان


تور مسافرتی تور هند تور ترکیه تور تایلند تور دبی طراحی سایت تور ترکیه ساندویچ پانل تور چین رپرتاژ آگهیاقامت گرجستان بازاریابی ویروسی
جستجو برای:
جستجو …
کلمات کلیدی بیشتر جستجو شده :
فیزیولوژیکیکاهش ارزشمشاور خارجیولی خاصمولفه های سازمانیشکاف نیازها و خواسته های مشتریان

 

برای دانلود متن کامل پایان نامه ها اینجا کلیک کنید

دانلود پایان نامه ارشد: كاركردهای اجتماعی دین از دیدگاه علامه طباطبایی و دوركیم

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

 

چكیده

این پژوهش به دنبال آن است تا به بررسی تطبیقی كاركردهای اجتماعی دین از دیدگاه دوركیم و علامه طباطبایی بپردازد تا بدین وسیله وجوه اشتراك و افتراق دیدگاه های آنان رادر این زمینه نشان دهد.

دوركیم و علامه طباطبایی با وجود اینكه دارای مبانی نظری متفاوتی هستند، اما هر دو برضرورت همیشگی دین و قوانین دینی در جامعه اذعان دارند.به اعتقاد دوركیم دین بر حسب نوع جوامع خصوصیات متفاوت پیدامیكند. ایشان برای دین دو بعد عقیدتی و مناسكی مطرح  می کند اما عنصر اصلی دین را بعد مناسكی آن می داند. آنچه كه در تبیین كاركردی دورکیم از دین اهمیت دارد كاركردهای اجتماعی مناسك دینی است که عبارتند از :انضباط بخشی، وحدت بخشی، خوشبختی بخشی ، حیات بخشی و تقویت قوا . بر این اساس دورکیم کارکردهای دین را در بعد اجتماعی آن خلاصه می کند.

اما علامه طباطبایی بر این باور است كه دین در سه بعد عقیدتی ،اخلاقی و عملی  دارای كاركردهای فردی و اجتماعی، دنیوی و اخروی است . از جمله كار كردهای اجتماعی دین از نظر ایشان می توان  به اصلاح جامعه، تنظیم زندگی اجتماعی، شكوفایی فرهنگ و تمدن و…اشاره كرد. به اعتقاد علامه (ره) تنها راهی كه اجتماع انسانی را از تشتت و تفرقه نجات می‌دهد، دین است ؛ چرا كه دین برای رفع و حل اختلاف جوامع بشری و ایجاد وحدت و همبستگی اجتماعی آمده است.

بنابر این می­توان گفت كه علامه و دوركیم با وجود پیش فرض های متفاوت در بحث دین،بر نقش محوری دین در جامعه تأكید دارند و كاركردهای اجتماعی مشابهی را برای دین مطرح كرده­اند. اما تبیین علامه(ره)از كاركردهای دین ناظر به همه ابعاد وجود انسان است كه برخلاف دوركیم اولاًبا تقلیل گرایی همراه نیست. ثانیاً كاركردهای دین را در راستای سعادت و كمال انسان می­داند و ثالثاً كاركردهای اجتماعی دین را نه تنها در ساختار جامعه بلكه در محتوای جامعه هم مطرح می­كند.
فهرست مطالب

 

مقدمه. 1

فصل اول: کلیات و مفاهیم.. 3

1- بیان مساله. 4

2- سؤالات اصلی و فرعی پژوهش… 5

الف)  سؤال اصلی.. 5

ب) سؤلات فرعی پژوهش… 5

3- علت انتخاب موضوع و اهمیت و فایده آن. 5

4- پیشینه پژوهش… 6

5- اهداف پژوهش… 8

6- تعریف مفاهیم. 8

1-6- تعریف دین: 8

1-1-6-معنای لغوی دین.. 8

2-1-6-دین در قرآن. 9

3-1-6-دین در روایات… 10

4-1-6-تعاریف اصطلاحی دین و عوامل اصلی بروز اختلاف در آن. 11

1- حوزه های دین پژوهی و مسأله تعریف دین.. 11

2- دین و مترادف های آن. 12

1-2- دین وایدئولوژی.. 12

2-2- دین و ایمان. 13

3-2- دین و شریعت… 14

4-2- دین و مذهب… 14

5-2- دین و ماوراءالطبیعه. 15

3- دین و مبادی تعریف… 15

4- رهیافت­های نظری در تعریف دین.. 16

1-4- تعاریف  اصطلاحی دین از نظر دانشمندان اسلامی.. 16

2-4- تعاریف  اصطلاحی دین از نظردانشمندان غربی.. 18

2-6-تعریف جامعه. 21

3-6-تعریف كاركرد و انواع آن. 22

1-3-6- مفهوم كاركرد: 23

2-3-6- كاركردهای مناسب و نامناسب… 24

3-3-6- كاركردهای آشكار و پنهان. 25

4-3-6-کارکرد اجتماعی.. 26

4-6- انسان شناسی.. 26

5-6-  هستی شناسی.. 27

6-6- روش شناسی.. 27

7- پیش فرض ها 28

8- روش پژوهش… 28

9- روش گرد آوری اطلاعات… 29

10- سازماندهی پژوهش… 29

فصل دوم: دیدگاه­های اساسی درباره كاركردهای دین.. 31

مقدمه. 32

دیدگاه­های اساسی در باره كاركردهای دین.. 33

1- كاركردهای دین برحسب نوع نگرش( مثبت یا منفی بودن) 33

1-1- كاركردهای منفی دین.. 34

نقد نظریه ماركس و ماركسیست ها 35

2-1- كاركردهای مثبت دین.. 36

1-2-1- همیشگی بودن كاركردهای مثبت دین.. 36

2-2-1- مقطعی بودن كاركردهای مثبت دین.. 37

نقد نظریه اگوست کنت: 38

2- كاركردهای دین برحسب قلمرو آن. 40

1-2- نظریات حداقلی دین و نقد آنها 40

1-1-2-نظریه سكولاریسم. 40

2-1-2- نظریه روانشناسان. 44

3-1-2- نظریه جامعه شناسان. 46

4-1-2- نظریه روشنفكران مذهبی.. 49

نقد نظریات حداقلی.. 52

2-2- نظریه حداكثری دین و نقد آن. 53

نقد نظریه حداكثری.. 54

3-2- نظریه اعتدالی دین.. 55

فصل سوم: دین و كاركردهای اجتماعی آن از دیدگاه دوركیم.. 59

بخش اول: كلیاتی درباره دوركیم. 60

1- زندگی و آثار دوركیم. 60

2- زمینه فكری و اندیشه­های اصلی دوركیم. 64

3- رویكرد روش شناسی دوركیم در دین پژوهی.. 69

4- هستی شناسی دوركیم. 71

5- انسان شناسی دوركیم. 72

بخش دوم: كاركردهای اجتماعی دین از نظر دوركیم.. 74

1- دین و ابعاد آن. 74

1-1- دوركیم و بعد مناسكی دین.. 77

2- دین و خصوصیات آن در جوامع مختلف از نظر دوركیم. 83

1-2- دین و خصوصیات آن در جوامع ابتدایی.. 87

2-2- دین و خصوصیات آن در جوامع صنعتی امروزی.. 90

3- دوركیم و تبیین كاركردی دین.. 95

4- دین به مثابه نهاد اجتماعی و كاركردهای آن از نظر دوركیم. 99

5- نقد نظریه دین دوركیم. 104

1-5- انتقادات روش شناسانه. 104

2-5- انتقادات مردم نگارانه و تجربی.. 105

3-5- انتقادات نظری.. 106

فصل چهارم: دین و كاركردهای اجتماعی آن از دیدگاه علامه طباطبایی.. 109

بخش اول: كلیاتی درباره علامه طباطبایی.. 110

1- زندگی و آثار علامه طباطبایی.. 110

 

برای دانلود متن کامل پایان نامه ها اینجا کلیک کنید

آثار علامه طباطبائی.. 112

2- اندیشه­های اصلی علامه طباطبایی و نوآوریهای او در ابعاد مختلف… 113

3- رویكرد روش شناسی علامه طباطبایی در دین پژوهی.. 114

4- هستی شناسی علامه طباطبایی.. 115

5- انسان شناسی.. 116

بخش دوم: دین و كاركردهای فردی و اجتماعی آن از دیدگاه علامه طباطبایی.. 118

1- دین و ابعاد آن. 118

2- دین و نظریه فطرت علامه. 122

3- دین و ماهیت اجتماعی آن. 124

4- كاركردهای دین از دیدگاه علامه طباطبایی.. 125

1-4- پیش فرضهای علامه طباطبایی در بحث كاركرد دین.. 126

1-1-4- حقانیت دین و خدا 126

2-1-4- قرآن و سنت… 126

3-1-4- سازگاری عقل و دین.. 126

4-1-4- شریعت سخنگو. 127

5-1-5- دو ساحتی بودن دین.. 127

2-4- کارکردهای فردی و اجتماعی دین از دیدگاه علامه. 128

1-2-4-كاركردهای فردی دین.. 128

1-1-2-4- كاركردهای نگرشی دین.. 128

1- كاركردهای نگرش ایمانی در قرآن. 130

2- كاركردهای معرفت زایی دین.. 131

1-2- خداشناسی.. 132

2-2- پیامبرشناسی.. 132

1-2-2- تبیین خصوصیات پیامبران. 133

2-2-2- معرفی انگیزه بعثت پیامبران. 133

3-2- معاد شناسی.. 135

2-1-2-4- کارکردهای دین در عرصه اخلاق.. 136

1- شناخت فضائل و رذائل اخلاقی.. 138

2- تربیت اخلاقی.. 140

3- پشتیبانی از اصول اخلاقی و ضمانت اجرای آن. 141

3-1-2-4- تامین سعادت دنیوی و اخروی انسان. 143

4-1-2-4- تأمین بهداشت جسمی و روحی انسان. 145

2-2-4- كاركردهای اجتماعی دین.. 146

1-2-2-4- اصلاح جامعه. 146

2-2-2-4-ایجاد وحدت و همبستگی اجتماعی.. 147

3-2-2-4- تنظیم زندگی اجتماعی انسان. 148

4-2-2-4- شكوفایی تمدن و فرهنگ… 149

5-2-2-4- حفظ منافع افراد ورفع اختلافات اجتماعی.. 150

6-2-2-4- کارکردهای اجتماعی دین در عرصه احكام عملی(فقه) 151

1-كلیاتی در باب احكام عملی.. 151

1-1- معنای لغوی و اصطلاحی احكام. 151

2-1-موضوع و گستره احكام. 151

3-1- ابواب فقه از نظر علامه طباطبایی.. 153

1-3-1- عبادات : 153

2- 3-1- معاملات : 153

3-3-1- سیاسات (احكام ): 154

2- كاركردهای اجتماعی احكام دینی بر حسب ابواب فقهی. 154

1-2- فقه عبادی و كاركردهای اجتماعی آن. 154

1-1-2- كاركرد اجتماعی نماز. 155

2-1- 2- كاركرد اجتماعی حج.. 156

3-1-2- نماز، روزه و حج وسیله رفع اختلافات طبقاتی  158

4-1-2- كاركرد اجتماعی خمس و زكات.. 158

2-2- فقه معامله ای و كاركردهای اجتماعی آن. 159

1-2-2- قوام و ثبات اجتماعی.. 159

2-2- 2- تأمین عدالت اجتماعی.. 161

3-2-2- معاملات اقتصادی  باطل و كاركردهای منفی آن  162

1-3-2-2- معاملات ربوی.. 163

2-3-2-2- كم فروشی.. 164

3-2- فقه سیاسی و كاركردهای اجتماعی آن. 165

1-3- 2- حكومت ضامن اجرای احكام فقهی و حكومتی   166

2-3- 2- حكومت حافظ حقوق و منافع اجتماعی انسان  171

فصل پنجم: بررسی تطبیقی دیدگاه­ها 172

بخش اول: وجوه اشتراك دیدگاه علامه طباطبایی و دوركیم. 173

1- اشتراك در واقعیت دین.. 173

2-  اشتراك در كاركردهای مثبت دین.. 176

3- اشتراك دردائمی بودن دین.. 176

4- اشتراك درپیوند دین و جامعه. 177

بخش دوم: وجوه افتراق دیدگاه دوركیم وعلامه طباطبایی.. 179

1- پیش فرض­های متفاوت در تعریف دین.. 179

2- تفاوت در مبانی نظری.. 185

1-2- تفاوت در روش شناسی.. 185

2-2- تفاوت در هستی شناسی.. 185

3-2- تفاوت درانسان شناسی.. 186

3- منشأ دین.. 187

4- نوع رابطه دین و جامعه. 192

5- رابطه دین و اخلاق.. 193

6- علت دوام دین.. 195

7- حركت ادیان. 197

8- كاركردهای دین برحسب برحسب قلمرو آن. 198

9- كاركردهای اجتماعی دین بر حسب ابعاد دین.. 199

نتیجه گیری.. 206

فهرست منابع.. 210

الف) کتابها 211

ب) پایان نامه­ها و مقالات… 217

 

مقدمه

در سبز فایل با رشد علوم به ویژه علوم تجربی تبیین كاركردی رواج یافته است .  این  تبیین به بررسی پدیده ها بر اساس پیامد و آثار شان در زندگی فردی و اجتماعی انسان می پردازد  و  در عرصه های  مختلف از جمله دین توجه بسیاری از دانشمندان از جمله جامعه شناسان ومردم شناسان و متکلمان را به سوی خود معطوف داشته است . سؤالی که در تبیین کارکردی دین مطرح می شود این است که دین چه نقش و كاركردی در زندگی انسان دارد ؟

از بین جامعه شناسان دورکیم را به عنوان بنیانگذاری کارکردگرایی در سبز فایل می دانند که در تبیین دین بر جنبه اجتماعی آن تاکید دارد . ایشان توجهی به صدق و کذب ادیان و حقانیت دین و گزاره های دینی ندارد  و صرف نظر از حقانیت دین و با روش علمی  به مطالعه دین و آثارو کارکردهای آن می پردازند .

متفکرین و اندیشمندان اسلامی نیز از گذشته های دور به پیامدها وکارکردهای  دین توجه داشته اند .آنها در ضمن مباحث مختلف دینی به این موضوع  نظر داشته  ،  اما به طور مستقل به این موضوع نپرداخته اند . بنابراین نیاز بشر به دین و اینکه دین پاسخگوی چه نیازی از نیازهای انسان است همواره مورد توجه اندیشمندان اسلامی بوده وتوجه به این مساله در بین آنها سابقه ای طولانی دارد . اما آنچه که دین پژوهان اسلامی در مطالعات دینی خود به آن عنایت دارند توجه به حقانیت دین و صدق و کذب آن است ، علامه طباطبایی نیز از این جمله است . ایشان ضمن تبیین و تفسیر دین حقانیت آن را مد نظر داشته و به دفاع عقلانی از آن می پردازند .